En toen zat ik ineens in Nederland. Ik ben bij mijn ouders. Ik kan al dagen niet slapen dus dan maar achter de laptop. Achter mij zit het ooievaarsnest zo vol met vier jongen dat ze er bijna uitvallen, de jonge konijntjes en hazen dartelen door het land en mijn oma is dood.

Het allervervelendste van in het buitenland wonen, is dat je hoogstwaarschijnlijk te laat komt als er iets gebeurt met de mensen die je liefhebt. Mijn oma is mijn favoriete persoon op aarde (nou ja, nu is ze mijn favoriete persoon in de hemel, als ze tenminste gelijk heeft gekregen over dat hiernamaals waar ze zo vast in geloofde) en al heel lang heel ziek. Een paar van mijn vrienden in Amsterdam noemden haar ‘het kleine witte omaatje’. Waarom weet ik niet meer, maar het werd hoe langer hoe treffender. Oma werd de laatste jaren steeds kleiner en steeds witter. Ik was ervan overtuigd dat ik haar einde zou missen.

Gelukkig heeft ze me het plezier gedaan haar einde zeker een week van tevoren aan te kondigen, zodat ik snel mijn spullen kon verhuizen naar mijn nieuwe appartement (leuk, wat kleiner maar wel met heerlijke tuin, waarover later meer), ze zelfs nog kon uitpakken, en nog een dag kon werken om de allernoodzakelijkste dingen te doen, voor ik eergisteren naar Nederland vloog. Ik vrees dat ik best een beetje vervelend was tegen de werknemers op Schiphol, want ik had haast. In de trein naar Amersfoort, Zwolle, Ommen, en maar denken dat ik te laat zou komen. Direct door naar het verpleeghuis. Daar liepen we, op de afdeling, twee verpleegkundigen tegen het lijf die mijn ouders inmiddels goed kenden, want oma zat die dag precies vijf jaar op hun afdeling. Lag, moet ik zeggen. Inmiddels lag ze alleen nog maar.
‘Ach, daar is ze,’ zei de een glimlachend.
‘Ze heeft op je gewacht,’ zei de ander.
Hou het dan maar eens droog. Ik geloofde er geen donder van, want oma is al heel lang de weg kwijt in haar hoofd. Maar toch.
Ik ben maar snel doorgelopen. Ik was elf uur onderweg geweest, van deur tot deur, en uiteindelijk zat ik dan aan haar bed.

Oud en versleten, is het enige wat je erover kunt zeggen. Haar handen waren inmiddels botjes met heel veel vel geworden, haar gezicht was ingevallen en ze ademde heel moeizaam. Ze knipperde niet meer met haar ogen. Ze was 94, en de afgelopen jaren dachten we al drie keer eerder dat het nu echt gebeurd moest zijn. En dan tellen we de hartinfarcten die ze twintig jaar geleden had, even niet mee. Soms dacht ik dat oma te plichtsgetrouw was om dood te gaan, te koppig en te taai. Maar dit keer was het menens. Ze dronk al drie dagen niet meer.

‘s Avonds ben ik weer teruggegaan, nog een keer naar oma kijken, die waarschijnlijk niet meer wist dat er mensen bij haar waren, laat staan wie. Maar een lijf dat ademt, is iets heel anders dan een lijf dat niet meer ademt, ook al doen haar hersens het nauwelijks meer. Die nacht is ze er om een uur of drie tussenuitgeknepen.

Het circus van het regelen van de uitvaart begon. Iemand vroeg of ik misschien iets wilde zeggen bij de uitvaart. Dat leek me geen goed idee, hoe eervol ook. Oma verdient een mooie begrafenis, geen genante vertoning met een snotterend mens op de kansel die met een papiertje in d’r hand probeert uit haar woorden te komen. Aan de andere kant, iemand zei gisteren al tegen de begrafenisondernemer: ‘wij zijn niet van die sprekers’. En de dominee is vast een ontzettend aardige man, die ongetwijfeld prachtig zal preken tijdens de kerkdienst, maar die man weet natuurlijk ook niet dat onze oma de liefste is van de hele wereld.

We zullen wel zien. Zaterdag breien we eindelijk een einde aan het tergend langzame afscheid van mijn kleine witte omaatje. En de dominee moet maar zijn uiterste best doen.

Update
We zijn eruit. Ik schrijf, dominee leest voor.

Lieve mensen, vandaag gaan we het hebben over de mensensoort ‘gasten’. Vaak zijn dit uiterst vermakelijke types, maar er is een subsoort die je na twee dagen het liefst weer verder ziet trekken naar andere oorden, waar ze iemand anders mogen vermoeien met gezeur over het weer, het eten en de rijstijl van de locals.

Het verschil tussen deze twee subsoorten is uiterst belangrijk als u iemand bent die regelmatig van deze wezens over de vloer heeft, bijvoorbeeld omdat u op een zonnig eiland woont. Gelukkig is het onderscheid niet moeilijk en kunt u dat met enige oefening snel zelf maken. Een paar basisprincipes onthouden, altijd van u af snijden en binnen de kortste keren bent u een volleerd gastenkenner.

Ten eerste is er de Gastus Vervelius. Een soort dat op zichzelf helemaal geen onaangenaam mens hoeft te zijn. De Gastus Vervelius kenmerkt zich niet door vervelend zijn, maar door verveling. De Gastus Vervelius is initiatiefloos en volslagen onvoorbereid. Na een dag werken kan het zijn dat de gastvrouw de Gastus Vervelius thuis aantreft zoals zij hem die ochtend achterliet. Informeren naar de dag van de Gastus is overbodig, want het is duidelijk dat er in de acht, negen uur sinds het vertrek weinig is veranderd. Hooguit zal het antwoord zijn: ‘We hebben een ritje gemaakt met de auto,’ omdat het te warm is voor een activiteit die zich buiten geairconditioneerde ruimten afspeelt. In het weekend moet de gastvrouw de Gastus Vervelius uit zijn bed trekken als ze nog iets van haar dag wil maken. (Of lekker laten liggen en haar eigen gang gaan, wat niet eens zo’n slecht idee is, nu de gastvrouw er zo eens over nadenkt.)

De Gastus Vervelius ziet het leven graag van zijn meest tegenvallende kant. Mocht men bijvoorbeeld een jaar gestationeerd zijn in een wereldstad in West-Europa, dan is dat geen reden tot vreugde. De Gastus Vervelius houdt weliswaar van toneel, ballet en klassieke muziek, maar het aanbod in de wereldstad kan niet compenseren voor het slechte weer, de waterige tomaten en de chagerijnige mensen. Ook op het eiland van de gastvrouw, waar de zon straalt, de tomaten barsten van de smaak en de mensen vriendelijk zijn, wordt luid geklaagd over het leven in de grote stad. De gastvrouw, bij wie normaal gesproken nog geen spirituele haar op d’r hoofd te vinden is, voelt een aandrang de Gastus Vervelius een maandabonnement op een cursus Mindfulness te geven, zodat de Gastus zich realiseert dat het weinig zin heeft te klagen over de regen thuis als je nu in de zon op vakantie bent.

De Gastus Vervelius is soms het beste te hanteren in duo’s, aangezien men zich voor vermaak nog enigszins op elkaar kan richten in plaats van de gastvrouw, maar dit kan ook een valkuil zijn. Geweeklaag in stereo is meer dan dubbel zo irritant. Verder is er aan de Gastus Vervelius weinig lol te beleven. Men wacht af wat de gastvrouw voor entertainment in gedachten heeft, neemt slechts één zak drop mee in de handbagage, en als er geen schoon glas meer in de kast staat, is de Gastus pas na een stevige hint aan de afwas te zetten.

Dit alles is in grote tegenstelling tot de Gastus Vermakius. Deze Gastus overlaadt de gastvrouw direct na aankomst vrolijk met een flinke stapel tijdschriften, vijf zakken drop van het juiste merk en nog een cadeautje ook, en weigert met een beledigd gezicht de onkosten te noemen. Er wordt slechts ironisch gemopperd over de defecte Nespresso, ook al is de Gastus Vermakius opvallend vaak cafeïneverslaafd. De Gastus Vermakius snapt dat de gastvrouw zijn aanwezigheid gezellig vindt maar waant zich niet gekluisterd aan het huis en is soms zelfs regelrecht zoek. Dit onder andere om de gastvrouw na thuiskomst te kunnen vermaken met de avonturen die onderwijl beleefd zijn, inclusief foto’s.

Een exemplaar van de Gastus Vermakius in het wild

De Gastus Vermakius houdt van een borrel. De flessen wijn, Bacardi en gin die per achterbak naar het hol gesleept worden, zijn aan het eind van de krappe week dat de Gastus Vermakius te gast is, alweer leeg. Eigenlijk is het enige nadeel van de Gastus Vermakius dat hij zoveel nachtrust kost. ‘Eén borreltje voor het slapengaan’ na een veel te overdadig eetfestijn buiten de deur, worden er altijd drie, tijdens het nuttigen waarvan alle collega’s van de gastvrouw via de site van haar werk worden beoordeeld op geschiktheid voor geheime affaires en en passant nog even drie wereldproblemen opgelost worden. De volgende ochtend wordt er blijmoedig gezamenlijk geklaagd over de kater en het tijdstip waarop op zaterdagmorgen de buren beginnen met verbouwen, maar evengoed zitten Gastus en gastvrouw al voor tienen in de auto op weg naar een leuk strand. Gastus schaamt zich geheel niet voor zijn muziekkeuze in de autoradio (de Cypriotische tegenhanger van Glenn Medeiros) en zingt zelfs luidkeels mee.

Ontmoet de Gastus Vermakius een of meer vrienden van de gastvrouw, dan is de ellende niet te overzien. Zou de Gastus Vervelius hier beleefd zitten wachten tot het bezoek voorbij is, de Gastus Vermakius spant zonder een spoor van wroeging samen met de vrienden in kwestie. Genante anekdotes worden uitgewisseld en met een beetje pech staan de volgende dag de foto’s op Facebook.

Wat te doen als men de Gastus Vervelius over de vloer heeft? Weinig. Lekker naar het museum sturen, aan het strand gaan liggen terwijl de Gastus Vervelius zich plichtsgetrouw langs een paar ruïnes sleept, en de verwachtingen laag houden.

En de Gastus Vermakius? Die stopt men vol met lekkere ontbijtjes. Zonodig schaft men ogenblikkelijk een nieuw Nespresso-apparaat aan. Verder is het een zaak van bidden dat het gestel het uithoudt tot de Gastus Vermakius weer op het vliegtuig naar huis zit. En op straffe van ontvrienden eisen dat hij/zij snel terugkomt.

U die dit leest, behoort ongetwijfeld tot de Gastus Vermakius. Mocht u daar aan twijfelen, dan stellen wij van Chez Thea het volgende voor: pak het vliegtuig, kom langs, en binnen een dag of twee kan de gastvrouw u duidelijkheid geven. Er is een logeerkamer die stof ligt te vergaren, en sinds kort ook weer een werkende koffiezetter. Op verzoek kan een rondgang langs de underground gay scene in het programma opgenomen worden (niet geschikt voor de snel teneergeslagen Gastus, maar antropologisch zeer interessant). Als u maar drop meeneemt en een VT Wonen, is de gastvrouw al gelukkig.

U kunt natuurlijk ook thuis blijven. Dan komt de gastvrouw zelf bij u langs, en het is nog maar de vraag welke van de twee subtypen zij blijkt te zijn…